An toàn thực phẩm: Cần sự chung tay từ quản lý, người kinh doanh và xã hội

Nguy cơ mất an toàn từ thức ăn đường phố

Cuối năm 2025, vụ ngộ độc thực phẩm tại một cơ sở bán bánh mì trên đường Nguyễn Thái Sơn (phường Hạnh Thông) khiến hơn 300 người phải nhập viện đã khiến nhiều người lo lắng. Bước sang năm 2026, sau Tết Bính Ngọ, tiếp tục xảy ra hai vụ nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì khiến hơn một trăm người phải cấp cứu tại phường Hạnh Thông và phường Vũng Tàu. Những sự việc này làm dấy lên cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ các món ăn đường phố phổ biến.
Bên cạnh đó, bánh mì thường được sử dụng như món ăn nguội và không được làm nóng lại trước khi ăn. Việc bày bán trong môi trường mở, tiếp xúc lâu với không khí và bụi bẩn cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Vấn đề kiểm soát nguồn nguyên liệu, từ thịt, thực phẩm chế biến sẵn đến nguồn nước sử dụng, nếu không được đảm bảo cũng có thể trở thành yếu tố gây mất an toàn thực phẩm.

Sau các vụ việc trên, lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết đơn vị đang tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất và kinh doanh thực phẩm, đặc biệt là bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và các điểm bán thức ăn đường phố. Cơ quan này cũng kêu gọi người dân chủ động phản ánh khi phát hiện cơ sở kinh doanh không bảo đảm vệ sinh hoặc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc để kịp thời xử lý.

Giám đốc Sở An toàn thực phẩm, bà Phạm Khánh Phong Lan, khuyến cáo rằng trong mùa nắng nóng, mỗi gia đình và cơ sở kinh doanh cần chú trọng hơn đến việc lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm đúng cách. Việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn cho cộng đồng.

Quản lý an toàn thực phẩm cần cách tiếp cận khoa học

Thức ăn đường phố từ lâu đã trở thành một nét đặc trưng của đời sống đô thị Việt Nam. Với sự tiện lợi, giá thành hợp lý và hương vị phong phú, các món như bánh mì, bún, phở hay đồ ăn nhanh được nhiều người dân và du khách lựa chọn. Tuy nhiên, hình thức kinh doanh này thường có quy mô nhỏ lẻ, phân tán và đôi khi hoạt động tự phát, khiến việc kiểm soát điều kiện vệ sinh và nguồn gốc nguyên liệu gặp nhiều khó khăn. Theo luật sư Phạm Ngọc Hưng, Giám đốc Công ty Luật TNHH Phạm Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh hiện là địa phương duy nhất có Sở An toàn thực phẩm nhằm tập trung đầu mối quản lý và nâng cao tính chuyên môn trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, bên cạnh việc thanh tra và xử lý vi phạm, cơ quan quản lý cũng cần xây dựng cơ chế giám sát chủ động, đánh giá rủi ro và hướng dẫn các cơ sở kinh doanh thực hiện đúng quy định về vệ sinh và bảo quản thực phẩm.

Với số lượng lớn điểm bán thức ăn đường phố, việc quản lý chỉ bằng các biện pháp kiểm tra hành chính là chưa đủ. Do đó, cần chuyển sang mô hình quản lý dựa trên đánh giá rủi ro, đồng thời phát huy trách nhiệm của người kinh doanh và sự giám sát của xã hội. Trong đó, vai trò của Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam cần được tăng cường thông qua việc tiếp nhận phản ánh của người dân, tham gia giám sát và phối hợp tuyên truyền nâng cao nhận thức về quyền được sử dụng thực phẩm an toàn.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề xuất tăng cường đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm cho người bán hàng nhỏ lẻ và tiến tới yêu cầu người trực tiếp chế biến phải tham gia các khóa tập huấn bắt buộc. Thành phố cũng cần quy hoạch các khu vực kinh doanh thức ăn đường phố tập trung để thuận tiện cho quản lý và đảm bảo điều kiện vệ sinh. Việc ứng dụng công nghệ, như công khai kết quả kiểm tra hoặc xây dựng hệ thống tiếp nhận phản ánh từ người dân, cũng được xem là giải pháp cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Theo luật sư Phạm Ngọc Hưng, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà cần có sự tham gia của toàn xã hội. Khi cơ quan chức năng, người kinh doanh và người tiêu dùng cùng chia sẻ trách nhiệm, việc kiểm soát an toàn thực phẩm mới có thể đạt hiệu quả lâu dài và bền vững.