Kiểm soát an toàn thực phẩm: Từng bước công khai cơ sở vi phạm

Rau, quả phải được kiểm soát từ khâu sản xuất

Cử tri phản ánh qua thông tin báo chí và thực tế mua sắm, một số loại rau, trái cây mua ngoài chợ chỉ để trong thời gian ngắn đã úng, hư, trong khi có những loại vẫn giữ được độ tươi sau 2-3 ngày. Từ thực tế này, cử tri kiến nghị có giải pháp kiểm soát, bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.

Trả lời kiến nghị, Bộ Y tế dẫn Điều 63 Luật An toàn thực phẩm, theo đó rau, củ, quả và sản phẩm từ rau, củ, quả thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Việc quản lý các nhóm thực phẩm này hiện được thực hiện theo Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ cùng các văn bản hướng dẫn liên quan.
 
Theo quy định, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải bảo đảm an toàn trong toàn bộ quá trình từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến bảo quản và lưu thông. Các chất, phụ gia, hóa chất không được phép sử dụng hoặc sử dụng vượt mức quy định, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, không được đưa vào quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Từ yêu cầu kiểm soát xuyên suốt này, Bộ Y tế cho biết thời gian qua đã tăng cường quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo chức năng được giao, tập trung đánh giá và giám sát nguy cơ, cảnh báo sớm, phối hợp kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm.

Cùng với hoạt động quản lý, công tác hướng dẫn người dân lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng cũng được triển khai. Bộ Y tế hiện phối hợp với các bộ, ngành và địa phương rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, trong đó có việc nghiên cứu sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

Xây dựng hệ thống dữ liệu để truy xuất thực phẩm

Một vấn đề khác được cử tri Hà Nội nêu ra là cần thiết lập hệ thống danh sách và công khai trên toàn quốc các cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm. Đây là yêu cầu liên quan trực tiếp đến khả năng nhận diện rủi ro của người tiêu dùng và năng lực giám sát của cơ quan quản lý.

Bộ Y tế cho biết Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 184/NQ-CP ngày 9/7/2026 về phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 7. Trong đó có nội dung xây dựng hệ thống thông tin an toàn thực phẩm thống nhất từ Trung ương đến địa phương, từng bước chuyển đổi số công tác quản lý theo chuỗi cung ứng.
  Hệ thống này dự kiến tập hợp, cập nhật và quản lý thông tin phục vụ giám sát, kiểm tra, phân tích nguy cơ, phòng ngừa và xử lý sự cố an toàn thực phẩm. Khi xảy ra vấn đề, dữ liệu cũng được sử dụng để hỗ trợ truy xuất nguồn gốc thực phẩm đang lưu thông trên thị trường.

Dữ liệu an toàn thực phẩm sẽ được liên thông với dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, dữ liệu sản xuất ban đầu và những nguồn dữ liệu liên quan. Công nghệ nhận diện điện tử cũng được định hướng ứng dụng để theo dõi, truy xuất quá trình sản xuất và lưu thông thực phẩm.

Điểm được cử tri quan tâm là khả năng tiếp cận thông tin. Theo Bộ Y tế, người dân có quyền tiếp cận thông tin về tình trạng vi phạm, sự cố an toàn thực phẩm và danh sách cơ sở vi phạm thông qua hệ thống dữ liệu quốc gia thống nhất.

Ở phía quản lý, cơ quan chức năng từ Trung ương đến địa phương được phân quyền truy cập dữ liệu để phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc sự cố, phục vụ kiểm tra, giám sát và xử lý theo quy định.

Tăng cảnh báo, hướng dẫn người dân lựa chọn thực phẩm

Kiểm soát thực phẩm không thể chỉ dựa vào hoạt động kiểm tra của cơ quan chức năng. Người tiêu dùng cũng cần có thông tin để nhận diện sản phẩm, cơ sở kinh doanh và những nguy cơ có thể gặp phải khi mua, sử dụng thực phẩm.

Về vấn đề này, Bộ Y tế cho biết công tác truyền thông về an toàn thực phẩm và phòng, chống thực phẩm giả được triển khai thường xuyên với nhiều hình thức. Hằng năm, Bộ Y tế, với vai trò Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, xây dựng kế hoạch Tháng hành động vì an toàn thực phẩm, kế hoạch hậu kiểm và các kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm trong những thời điểm cao điểm.
  Năm 2026, Tháng hành động vì an toàn thực phẩm diễn ra trên phạm vi cả nước từ ngày 15/4 đến 15/5, với chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”.

Trong thời gian này, các địa phương treo 48.274 băng rôn, khẩu hiệu, pa nô, áp phích; in và phát 180.019 tờ rơi, tờ gấp. Hoạt động tuyên truyền được thực hiện qua hệ thống truyền thanh, xe lưu động, tại khu dân cư, chợ và các trung tâm địa phương.

Bộ Y tế cũng thường xuyên đăng tải cảnh báo về sản phẩm vi phạm trên Trang thông tin điện tử của Cục An toàn thực phẩm, phối hợp với cơ quan báo chí cung cấp thông tin để người dân cập nhật kiến thức và thay đổi cách lựa chọn, sử dụng thực phẩm.

Một kênh truyền thông khác đang được triển khai là chuyên mục “An toàn thực phẩm” trên VTV1, do Bộ Y tế phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện. Nội dung tập trung vào chính sách, kiến thức an toàn thực phẩm và công khai các hành vi vi phạm.

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe: Không nhầm với thuốc chữa bệnh

Trong nhóm vấn đề an toàn thực phẩm, Bộ Y tế tiếp tục cảnh báo người dân về quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, nhất là trên mạng xã hội.

Cơ quan này khuyến cáo người tiêu dùng cần hiểu đúng công dụng sản phẩm, không tin vào những quảng cáo thổi phồng hoặc giới thiệu thực phẩm bảo vệ sức khỏe như thuốc chữa bệnh. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Khi có bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị.

Trước khi sử dụng, người tiêu dùng được khuyến cáo tra cứu thông tin sản phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm và Giấy xác nhận nội dung quảng cáo trên Trang thông tin điện tử của Cục An toàn thực phẩm hoặc Cổng dịch vụ công của Bộ Y tế.
 
Thông tin trên nhãn cũng cần được kiểm tra, từ tên sản phẩm, thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng, công dụng, đối tượng sử dụng đến hướng dẫn sử dụng, bảo quản, số tiếp nhận đăng ký bản công bố và thông tin tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về sản phẩm.

Trên mạng xã hội, những quảng cáo nói sản phẩm có thể chữa khỏi bệnh, sử dụng hình ảnh hoặc tên tuổi, trang phục, ý kiến của bác sĩ và nhân viên y tế để giới thiệu sản phẩm là những dấu hiệu cần cảnh giác. Việc không thể hiện cảnh báo “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” cũng là một dấu hiệu được cơ quan quản lý lưu ý.

Từ câu chuyện những bó rau, loại quả nhanh hư đến việc truy xuất nguồn gốc và nhận diện thực phẩm vi phạm, yêu cầu đặt ra vẫn là đưa thông tin an toàn thực phẩm đến gần người tiêu dùng hơn. Khi dữ liệu được kết nối, vi phạm được cảnh báo và thông tin được công khai, người dân có thêm căn cứ để lựa chọn, còn cơ quan quản lý có thêm công cụ để phát hiện và xử lý rủi ro trong chuỗi thực phẩm.